Mayo, o Ang Aking Unang Ulan

Patuloy ang paghawi namin ng polusyong ibinubuga ng mga traysikel patungo sa amin. Ipinaypay ang nagpapawis pa naming mga kamay para mataboy ng kakaunting hangin palayo ang dumi at init na tumambad sa akin at sa aking kaibigan. Konting ubo sa pagitan ng mga pagpipigil-hininga at pagpipigil-amoy. Pagkatapos ay konting iling sa pagitan ng aming mga pagsisingasing. Pagkatapos pa ay konting paypay sa sarili sa pagitan ng pagpupunas namin ng scarf sa aming mga inaalinsangang mukha.

Hindi namin mawari kung magmamadali o magdadahan-dahan kami sa aming paglakad. Kung magmadali, mas mabilis ang magiging paghagad ng pawis sa aming buong katawan. Kung magdadahan-dahan nama’y mas matagal kaming mabababad sa kawalang-lilim ng tanghali. Patuloy ang aming paglakad sa gitna ng pagtatalo ng aming mga paa. Lakad. Lakad pa. At sa ilang minuto pa ng nag-aalinlangang paglalakad ay natumbok na rin namin ang kanto papunta sa terminal ng dyip pa-General Trias.

Doon sa kantong iyo’y tumigil kami para mag-abang nga ng sasakyan naming dyip. At doon sa kantong iyo’y nakasalubong namin ang isang kaibigang lumipat ng paaralan. Nagkalingunan. Nagkangitian. Nagkabatian.

“Mga ‘tol!” pasigaw niyang pagbungad sa amin.

“‘Tol!” sigaw namin pabalik habang kami’y umaambang makipag-apir sa kanya.

“Kamusta kayo sa iskul, mga p’re?” kanyang tanong na pasigaw pa rin habang nakikipag-apir sa amin. Pagkatapos ay lumingon siya sa akin at nagtanong, “teka ‘tol, ‘diba ‘ex’ mo si…”

Natabunan ng mahaba at matining na harurot ng nagmamadaling traysikel ang pangalang kanyang nasambit. Pero naintindihan ko kung sino ang kanyang tinutukoy. Basang-basa sa buka ng kanyang bibig. Hindi nagdalawang-isip ang puso kong makipag-habulan sa pitik ng oras nang masambit sa sarili ang kanyang pangalan.

“Hindi naman naging kami,” pagkukunwaring kalmado kong pagtanggi, “bakit?”

“Ansarap niya p’re. Nalasing namin siya nu’ng isang gabi at pinilahan namin siya pagkatapos,” putang-ina niyang sagot habang tumatawa, “ilang putok din yun!”

“H-ha?” putang-inang tanong ko sa sarili habang nakatulala sa kanya, “A-ano?”

“Ay, sige mga ‘dre,” putang-inang pagputol niya sa aming usapan habang muli siyang nagpatuloy sa putang-inang paglakad, “ayun na yung tropa ko, e.”

Isang malalim na tingin sa kawalan. Isang malalim na buntong-hininga. Isang malalim na tanong ko sa kaibigan: “totoo kaya yung sinabi niya, ‘dre?”

“Hindi ko alam,” mahina niyang sagot, “wala tayo roon.”

Tahimik ko siyang sinang-ayunan. Nguni’t sa gitna ng alinsangan ng lahat, at bago ang unang ulan ng Mayo, ay ang unang ulan ng aking pangingibig.

Si Lolo

“Nasa ilog kami noon,” sagot niya, “naghahanap ng mahuhuling isda.”

“At pagkatapos, habang nalangoy kami, bigla na lang may lumitaw na buwaya.”

“Nagulat kaming lahat. Sumigaw siya. “Bumalik kayo sa pampang!””

“Dali-dali kaming lumangoy sa pampang.”

“Nung nasa pampang na kami, nakita namin siya at yung buwaya.”

“Nagbuno sila.”

“Nag-wrestling sila habang nasa ilog.”

“Nagsusumigaw siya habang nagpupumiglas.”

“Kaya ayun, nakagat ang kanyang dila.”

— Mapaglarong sagot ni Papa sa namamangha kong tanong kung bakit pipi si Lolo.

Habulan-Taya!

Maagang natapos ang klase kaya’t naglingunan kaming mga magkakalarong mga batang nasa Baitang Isa. Nagsitanguhan. Pagkalabas ng pinto ay dali-dali kaming nagkumpulan. Nag-usap. Magkakakampi ang mga batang lalaki at magkakakampi ang mga batang babae.

“Anong laro?” ganadong tanong ng isang kyut na batang babae.

“Habulan-taya!” sagot ng isa namang batang lalaki, “pero dapat may premyo kapag nanalo.”

“Ano naman?” tanong pa ng isa.

“Halik sa lips!

Sumang-ayon ang magkakalaro, pero si manong ay maaga ring dumating para ako ay sunduin.